Obecny na spotkaniu Jacek Karnowski, sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej docenił ważny apel Zgromadzenia Ogólnego do Komisji Europejskiej o zapewnienie w ramach Wieloletnich Ram Finansowych wyodrębnionej alokacji środków przeznaczonych dla miast oraz miejskich obszarów funkcjonalnych, w tym o utrzymanie mechanizmu ZIT-ów i IIT. Z kolei uczestniczący gościnnie w obradach senator Zygmunt Frankiewicz zwrócił się o wzmocnienie senackiego projektu w sprawie zniesienia dwukadencyjności w JST.

Wnioski Zgromadzenia do dalszej pracy

Zarząd rozpatrzył wnioski XLIX Zgromadzenia Ogólnego ZMP w Gdyni i większość z nich zaakceptował oraz przyjął do dalszego procedowania przez Zarząd w najbliższym czasie. Dotyczą one m.in.: zniesienia zakazu łączenia funkcji wójta, burmistrza, prezydenta miasta z zasiadaniem w organach kolegialnych stanowiących gmin, powiatów i województw, szkód spowodowanych przez dzikie zwierzęta (Prawo łowieckie), organizowania ZO ZMP po świętach wielkanocnych, zmiany przepisów w sprawie referendum odwoławczego wójta, burmistrza, prezydenta podnoszącej próg frekwencyjny do 100% czy rozwiązania sprawy dziedziczenia długów po zmarłych mieszkańcach, którzy nie pozostawili majątku lub byli niewypłacalni.

W kwestii wniosku o podjęcie zmian legislacyjnych mających na celu powiązanie opłaty śmieciowej nie z nieruchomością, a z obywatelem (PESEL), aby poprawić ściągalność opłaty, ustalono, że zagadnienia te wymagają przygotowania stosownej analizy.

O zdrowiu - z prac KWRiST

Marek Wójcik, zastępca dyrektora Biura ZMP przedstawił informację o pracach Komisji Wspólnej Rządu i ST oraz bieżących pracach legislacyjnych. Wiele uwagi poświęcił kwestiom zdrowotnym, o których dyskutowano na specjalnym posiedzeniu KWRiST 9 kwietnia. Przekazał wiadomość, że rusza program konsolidacji szpitali (zarówno wewnętrznej, jak i łączenia podmiotów), na który przeznaczono ponad 1 mld zł z Funduszu Medycznego, a także w sprawie mechanizmu pożyczkowego z BGK (od długiego czasu trwają prace, jednak resort zdrowia nie uzyskał „adekwatnego wsparcia” ze strony Ministerstwa Finansów). Przy okazji omawiania tego tematu Arkadiusz Chęciński, prezydent Sosnowca, wiceprezes ZMP poinformował o pismach kierowanych przez NFZ do szpitali w sprawie niewypłacania nadwykonań, z wyjątkiem świadczeń dla pacjentów do 18. roku życia i onkologicznych. Zarząd postawił wystosować apel do Premiera i MZ w sprawie ochrony zdrowia.

Wspólnie o ROP

Sekretarz strony samorządowej KWRiST przedstawił także projekt stanowiska w sprawie ROP, które powinny jeszcze w tym tygodniu przyjąć wszystkie korporacje samorządowe tworzące stronę samorządową KWRiST. W opinii Tadeusza Truskolaskiego, prezydenta Białegostoku, prezesa UMP i członka Zarządu ZMP jest niezbędne wypracowanie kompromisu w tej sprawie, aby regulacja nie została zawetowana przez Prezydenta RP. Reforma ROP powinna zostać wdrożona jak najszybciej, żeby zapewnić rzeczywistą realizację zasady „zanieczyszczający płaci”, co pozwoli na przeniesienie istotnej części odpowiedzialności za finansowanie gminnych systemów odpadowych z mieszkańców na konsumentów. Zmiana ta stanowi niezwykle istotny element sprawiedliwości społecznej i wychodzi naprzeciw potrzebom osób najuboższych oraz świadomie ograniczających wytwarzanie odpadów. Pilne rozwiązania prawne w tym zakresie niezbędne są również po to, aby gminom zmniejszyć negatywne skutki przedwczesnego wdrożenia w Polsce systemu kaucyjnego.

Poparcie dla rządowej propozycji w kwestii najmu długoterminowego

Negatywną opinię otrzymał projekt ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Lewica), który proponuje zmianę polegającą na przejściu z systemu powierzchniowego na model oparty o wartość nieruchomości (de facto element podatku katastralnego), co może zwiększyć dochody gmin oraz wprowadzić bardziej progresywny charakter opodatkowania. Jednocześnie jednak rozwiązanie to rodzi poważne wyzwania organizacyjne. Gminy będą musiały operować na wskaźnikach, które nie zawsze oddają realną wartość konkretnych nieruchomości, co może prowadzić do licznych sporów podatkowych i podważać zaufanie mieszkańców do lokalnych organów podatkowych. Projekt znacząco zwiększa też obciążenia administracyjne gmin, w szczególności w zakresie wyceny nieruchomości, integracji systemów informatycznych oraz obsługi sporów podatkowych, bez zapewnienia adekwatnych zasobów i stabilnych dochodów. Zdaniem samorządowców z miast projekt nie uwzględnia kluczowych problemów systemowych, przerzuca część odpowiedzialności za sytuację mieszkaniową na właścicieli oraz wprowadzany jest bez odpowiedniego przygotowania infrastruktury i pilotażu.

Taką samą opinię wydano wobec projektu ustawy o najmie krótkoterminowym (autopoprawka do druku 2353 – Polska 2050), który wprowadza przede wszystkim kompleksowy system rejestracji najmu krótkoterminowego, oparty na Centralnym Wykazie Turystycznych Obiektów Noclegowych oraz pojedynczym cyfrowym punkcie dostępu. – To wyścig z projektem rządowym – zauważył M. Wójcik. Zdaniem Magdaleny Czarzyńskiej-Jachim, prezydentki Sopotu wprowadza on paraliż prawny i pozbawia JST możliwości prowadzenia świadomej polityki miejskiej. Projekt rządowy, uwzględniający postulaty ZMP, jest wyważony i będzie procedowany w ciągu 2 najbliższych tygodni.

Pozytywnie o projektach ustaw i rozporządzeń

Zasiadający z Zarządzie Związku zaakceptowali projekt ustawy o zmianie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz niektórych innych ustaw (UC97), który obejmuje zmiany w kilku kluczowych aktach prawnych regulujących gospodarkę odpadami dotyczącą: zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (ZSEE), pojazdów wycofanych z eksploatacji, ogólnych przepisów o odpadach oraz gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Zmiany mają charakter zarówno dostosowawczy do prawa Unii Europejskiej, jak i porządkujący krajowy system prawny.

Pozytywnie zaopiniowano projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy. Dotyczy on zmian w przepisach podatkowych (PIT, CIT i VAT) oraz regulacjach dotyczących cen transferowych. Jego celem jest uproszczenie obowiązków dla przedsiębiorców oraz doprecyzowanie niejasnych przepisów. 

Taką samą opinię otrzymał projekt o zmianie ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej oraz niektórych innych ustaw (UD258), który przede wszystkim usprawnia system opieki onkologicznej poprzez lepszą koordynację leczenia oraz ograniczenie nadmiernych obowiązków administracyjnych (pozytywna opinia Zespołu KWRiST). Pozytywnie oceniono też propozycje rozwiązań mających na celu wsparcie ratownictwa górskiego oraz wpływających na poprawę bezpieczeństwa publicznego. Zwrócono uwagę jednak, że projekt w obecnym kształcie ustawy nie wskazuje źródeł sfinansowane nowych zadań JST, co może ograniczyć realną możliwość wdrożenia nowych regulacji przez samorządy.

Członkowie Zarządu wydali również pozytywne opinie wobec projektów rozporządzeń - MRPiPS w sprawie wykazu państw, których obywatele posiadający zezwolenie na pracę nie są uprawnieni do wykonywania pracy w czasie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach ruchu bezwizowego oraz MI w sprawie sposobu unieważniania dokumentów pojazdów wycofanych z eksploatacji wzorów zaświadczeń wydanych dla tych pojazdów sposobu przechowywania zaświadczeń oraz prowadzenia ich ewidencji.

Postulaty ZMP do pomocy społecznej

W związku z projektem ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw (UD315), Zarząd podjął opinię wraz z zestawem zgłoszonych postulatów (w załączeniu). Kluczowe z nich dotyczą rozwiązań o charakterze systemowych, które mogą mieć istotny wpływ na funkcjonowanie jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, zakres obowiązków samorządów oraz na poziom i jakość świadczonych usług społecznych. W opinii przedstawicieli ZMP realizacja tych postulatów jest niezbędna dla zagwarantowania prawidłowego funkcjonowania systemu pomocy społecznej w perspektywie długookresowej. Równocześnie zadeklarowano gotowość do współpracy w pracach nad przygotowaniem przepisów regulujących zasady udzielania usług społecznych przez samorządy terytorialne.

Projekt tej ustawy to potrzebny i długo oczekiwany krok w kierunku uporządkowania systemu pomocy społecznej, który od lat funkcjonuje w warunkach rosnącej presji demograficznej i finansowej. Wprowadza on wiele potrzebnych rozwiązań, jednak jego skuteczność będzie uzależniona przede wszystkim od zapewnienia odpowiednich źródeł finansowania oraz doprecyzowania wybranych regulacji. Miasta mają do niego liczne zastrzeżenia. Wątpliwości dotyczą skuteczności i realnego wpływu na funkcjonowanie systemu pomocy społecznej. Wskazywano na brak jest oczekiwanej zmiany w zakresie waloryzacji kryteriów dochodowych. Utrzymanie trzyletniego cyklu weryfikacji nie odpowiada dynamicznemu wzrostowi kosztów życia i może prowadzić do ograniczenia dostępności świadczeń dla osób najbardziej potrzebujących. Uwagi dotyczą również proponowanej definicji deinstytucjonalizacji, zakładającej zastępowanie opieki instytucjonalnej wsparciem środowiskowym. Projekt zawiera ponadto nieprecyzyjne i niepełne definicje, w tym w zakresie streetworkingu. Pominięcie wprost innych grup, takich jak młodzież wymagająca wsparcia, może ograniczyć praktyczne zastosowanie tej formy pracy socjalnej. Wątpliwości budzą także rozwiązania organizacyjne. Trzyletni okres obowiązywania planów rozwoju usług społecznych jest zbyt krótki w stosunku do czasu potrzebnego na ich przygotowanie i realizację.

Nowy dyrektor Biura ZMP

W trakcie posiedzenia Zarządu podjęto uchwałę w sprawie odwołania dotychczasowego i powołania nowego dyrektora Biura - został nim Ryszard Grobelny. Zastąpił on pełniącego tę funkcję przez ostatnich 35 lat, odchodzącego na emeryturę, Andrzeja Porawskiego. - Nie jest łatwo przejąć dyrektorowanie Biura ZMP po Andrzeju Porawskim z różnych powodów. Nikt nie ma takiej wiedzy, jaką on ma, i nie umie pracować w taki sposób - powiedział szef Biura Związku w trakcie obrad Zarządu. - Jednak stawiam sobie taki cel, żeby zapewnić ciągłość, choć z pewnymi zmianami. Zaznaczył ponadto, że jeśli ograniczenie kadencyjności pozostanie, chciałby także dobrze przygotować Związek na to, co będzie się działo po zakończeniu tej kadencji. Zapewnił też, że będzie dążył do wzmocnienia działalności legislacyjnej Związku.

Ryszard Grobelny to ekonomista, samorządowiec, społecznik, specjalista w zarządzaniu i restrukturyzacji administracji publicznej, wykładowca akademicki, prezydent Poznania w latach 1998-2014, prezes Związku Miast Polskich w latach 2003-2015. Z polskim samorządem jest związany od jego odrodzenia w 1990 roku. Uzyskał wtedy mandat radnego Rady Miasta Poznania i zasiadał w niej do 2002 przez trzy kolejne kadencje. W 1992 wszedł w skład zarządu miasta. Od 1998 roku przez kolejnych 16 lat był prezydentem Poznania. W 2003 objął funkcję prezesa Związku Miast Polskich i pełnił ją do 2015. Więcej – TUTAJ.

Zarząd ZMP, obradujący w Sopocie, w poczet miast członkowskich przyjął 2 nowe miasta - Rydułtowy i Kamieniec Ząbkowicki. Do Związku należą obecnie 392 miasta. Więcej – TUTAJ.

Joanna Proniewicz, rzecznik prasowa ZMP

Załączniki:
Opinia ZMP do projektu ustawy o pomocy społecznej
Załącznik do opinii ZMP w sprawie projektu ustawy o pomocy społecznej