Kamieniec Ząbkowicki

Liczący sobie ponad 900 lat Kamieniec Ząbkowicki położony jest w południowo-wschodniej części Dolnego Śląska. Niezwykłe położenie w pradolinie Nysy Kłodzkiej sprawia, że jest to teren o bardzo ciekawych walorach krajobrazowych., ale też w swojej długiej historii doświadczał licznych klęsk powodzi łącznie w tzw. „powodzią tysiąclecia”, która dotknęła Dolny Śląsk w 1997 roku.

Miasto wraz z otaczającą je gminą usytuowane jest na Podgórzu Sudeckim w tak zwanej „niecce kamienieckiej”. Na jego terenie leży duży węzeł kolejowy łączący Wrocław z Pragą oraz Nysę z Legnicą, dzięki czemu jest tu dogodne połączenie z miejscowościami z całego kraju oraz z zagranicą.

Pierwszą wzmiankę o Kamieńcu odnaleziono w Kronice Kosmasa z roku 1096, kiedy to książę czeski Brzetysław najechawszy Śląsk, zburzył położony nad Nysą Kłodzką gród warowny Bardo. Nieco dalej na wschód od Barda wybudował gród osadzony na skale, a przy nim kaplicę św. Prokopa. Od tejże skały Kamieniec wziął swoją nazwę. Dogodne położenie czyniło z Kamieńca ważną strategicznie warownię. Jak podaje Gall Anonim, na mocy układu zawartego pomiędzy Bolesławem Krzywoustym a księciem czeskim Borzywojem, Kamieniec dostał się w ręce polskie jako gwarancja dotrzymania układu. Krzywousty przebywał w grodzie kamienieckim w momentach zagrożenia najazdem obcych wojsk.

Choć historia Kamieńca liczy sobie już 930 lat, prawa miejskie miejscowość pierwszy raz otrzymała dopiero w 1945 i to tylko na rok. Ponownie status miasta Kamieniec posiada od 1 stycznia 2021.

Historia obecnej miejscowości Kamieniec Ząbkowicki to dzieje czterech początkowo niezależnie rozwijających się w przeszłości osad: Kamieńca, Istebki, Łopienicy i przyłączonego w okresie powojennym Goleniowa Śląskiego.

W centrum Kamieńca Ząbkowickiego dominuje rozległe, o znaczeniu ponadregionalnym, pocysterskie założenie klasztorne z kościołem pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, pałacem opackim i klasztornym folwarkiem. W krajobrazie okolicy wyróżnia się wznoszący się na Górze Zamkowej pałac Marianny Orańskiej otoczony parkiem – dzieła najznakomitszych twórców jej epoki. Wzorem małych miast w Kamieńcu od XIX w. powstawały liczne obiekty użyteczności publicznej – szkoły, instytucje o charakterze dobroczynnym i szpitale, dworce kolejowe, gospody, zajazdy i restauracje, urzędy pocztowe. Centrum miejscowości rozwijało się na wzór miasteczka (w oparciu o wykształcony i istniejący do schyłku epoki nowożytnej plac targowy przed opactwem).

Na terenie miasta od 2014 roku, na podstawie uchwały Rady Gminy funkcjonuje Park Kulturowy „Wzgórze Zamkowe, Dolina Budzówki i Nysy Kłodzkiej”. Obejmuje unikatowe w skali ponadregionalnej wielkoprzestrzenne założenie krajobrazowe z otoczoną rozległym parkiem rezydencją pałacową, dawne opactwo cysterskie z osadą przyklasztorną, dolinę rzeki Budzówki z błoniami i wzniesionym u podnóża Góry Zamkowej kościołem ewangelickim Trójcy Świętej, dolinę Nysy Kłodzkiej oraz osadę z młynem wodnym w Małym Byczeniu.

Dziedzictwo mieszkańców Kamieńca, jakim jest pałac Marianny Orańskiej właśnie otrzymało solidne wsparcie finansowe. 13 kwietnia w Warszawie burmistrz Sylwester Kowal odebrał decyzję o przyznaniu ponad 40 milionów złotych na kolejny etap prac remontowych w pałacu.

Więcej informacji o mieście

Rydułtowy

Rydułtowy to średniej wielkości śląskie miasto, należące do aglomeracji rybnickiej i zlokalizowane w Subregionie Zachodnim Województwa Śląskiego, blisko południowej granicy państwa. Przez obszar Rydułtów przebiega droga wojewódzka nr 935, dzięki czemu możliwa jest komunikacja z wszystkimi większymi miastami w regionie: Rybnikiem, Raciborzem, Wodzisławiem Śląskim, oraz po stronie czeskiej: Bohuminem i Ostrawą.

Miasto zamieszkuje obecnie około 20 tysięcy mieszkańców. Gęstość zaludnienia plasuje Rydułtowy w setce najgęściej zaludnionych gmin w Polsce.

Początki miejscowości to rok 1228 i przede wszystkim rolnictwo. Odkrycie złóż węgla kamiennego, pod koniec XVII wieku, stanowiło punkt zwrotny i rozwój przemysłu. Organizm miejski powstał wokół kopalni, która była stymulatorem wieloaspektowego rozwoju. Aktualnie kopalnia węgla kamiennego ROW Ruch Rydułtowy funkcjonuje jako oddział dużego przedsiębiorstwa - Polskiej Grupy Górniczej S.A. z siedzibą w Katowicach. Zakład prowadzi podziemną eksploatację w obrębie złoża węgla kamiennego „Rydułtowy” położonego w granicach administracyjnych miast: Rybnik, Rydułtowy, Pszów, Radlin oraz gmin: Gaszowice, Lyski, Jejkowice, Kornowac w granicach projektowanego obszaru górniczego Rydułtowy II.

W latach 1945–1950 Rydułtowy były siedzibą zbiorowej gminy, której 1 stycznia 1951 nadano status miasta. W 1975 włączone do Wodzisławia Śląskiego, a następnie wyłączone w 1992, stały się ponownie miastem.

Rydułtowy pełnią funkcję lokalnego ośrodka handlowo-usługowego, oświatowo-kulturalnego oraz usług zdrowotnych dla mieszkańców okolicznych mniejszych gmin. Na terenie Rydułtów znajduje się kilka zabytków architektury sakralnej, jak również budownictwa przemysłowego. Ciekawym obiektem, atrakcyjnym turystycznie na terenie miasta, jest tunel znajdujący się pod ulicą Raciborską w rejonie osiedla „Orłowiec” - jeden z najdłuższych, czynnych tuneli kolejowych w Polsce. Jednak największą osobliwością krajobrazu Miasta Rydułtowy jest „Szarlota". Jest to najwyższa hałda stożkowa skały płonnej w Polsce i prawdopodobnie w Europie (134 m). Powstała przy kopalni Rydułtowy.

Obecnie przyszłość Rydułtów zmierza w kierunku „slow city”, czyli miasta w równowadze, w którym chętnie i dobrze się mieszka, do którego się wraca. W Planie Rozwoju Lokalnego dla miasta napisano: „Rydułtowy cechują silne więzi społeczne i rodzinne. Potencjałem miasta są ludzie.

W minionych latach realizowane były w mieście inwestycje poprawiające jakość życia i funkcjonalność przestrzeni miejskiej – zakończono pierwszy etap budowy drogi łączącej ul. Raciborską z ul. Gajową, przebudowano ul. Skalną oraz otoczenie Szkoły Podstawowej nr 2. Prowadzono także działania infrastrukturalne w rejonie szybu Leon III i przy ul. Ofiar Terroru, obejmujące nie tylko drogi, lecz także przekształcenia terenów poprzemysłowych. Znaczący był również awans Rydułtów o 422 pozycje w ogólnopolskim rankingu „Rzeczpospolitej”.

Więcej informacji o mieście