Stanowisko
Zarządu Związku Miast Polskich
w sprawie

konieczności wprowadzenia rozszerzonej odpowiedniości producenta
oraz kompleksowej nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Zarząd Związku Miast Polskich wyraża stanowczy sprzeciw wobec braku realnych działań zmie­rzających do implementacji art. 8a Ramowej Dyrektywy Odpadowej, która zobowiązuje państwa członkowskie Unii Europejskiej do wdrożenia kompleksowych systemów rozszerzonej odpowie­dzialności producenta (ROP).

Tylko bowiem pełne wdrożenie zasady „zanieczyszczający płaci” pozwoliłoby zrealizować obowiązki ciążące na Polsce w zakresie podnoszenia poziomów zbiórki, odzysku i recyklingu odpadów. Bez wdrożenia skutecznych i spójnych mechanizmów ROP cele te pozostaną nieosiągalne.

W przeciwieństwie do innych państw, w Polsce nie wdrożono dotąd kompleksowego systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Niestety, jak wynika z informacji przedstawio­nej w Sej­mie 21 stycznia br., Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie przewiduje wprowadzenia ROP także w 2026 roku.

Równocześnie przerzuca się na samorządy terytorialne odpowiedzialność za nieosiągnięcie ustalanych przez Unię Europejską wskaźników poziomu zbiórki, odzysku i recyklingu odpadów oraz systematycznie pozbawiając gminy realnego wpływu na efektywność działania gminnych systemów gospodarki odpadami.

Ostatnim przykładem działań osłabiających rolę gmin w systemie gospodarowania odpadami było rozszczelnienie systemu kaucyjnego, wprowadzone pod naciskiem przedsiębiorców i bez żadnych konsultacji z samorządami terytorialnymi w styczniu bieżącego roku. Tym samym, zaledwie po 3 mie­siącach wdrażania systemu kaucyjnego doszło do zasadniczej zmiany zasad jego funkcjonowania.

Nakładanie sankcji finansowych na samorządy w obecnym stanie prawnym prowadzi więc do przerzucania odpowiedzialności systemowej na podmioty, które nie dysponują odpowiednimi narzędziami prawnymi, organizacyjnymi ani ekonomicznymi do realizacji narzuconych celów.

Związek Miast Polskich wnioskuje więc o pilną nowelizację ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz inne powiązane z nią akty prawa, tak aby:

• zlikwidować mechanizm sankcji finansowych nakładanych na gminy z tytułu nieosiągnięcia poziomów recyklingu,
• jasno i sprawiedliwie rozdzielić odpowiedzialność pomiędzy gminy, producentów i inne pod­mioty uczestniczące w systemie gospodarowania odpadami oraz dostosować cele i obowiązki tych podmiotów do faktycznych możliwości organizacyjnych i rynkowych,
• wdrożyć efektywny, powszechny i transparentny system rozszerzonej odpowiedzialności producenta,
• zapewnić gminom realne instrumenty wpływu na osiąganie poziomów recyklingu.

Związek Miast Polskich deklaruje gotowość do współpracy i merytorycznego udziału w pracach nad tego typu regulacjami, tak aby były one skuteczne środowiskowo, sprawiedliwe społecznie i możliwe do wdrożenia w praktyce.

Puck, 9 lutego 2026 r. 

Za Zarząd

(-) Jacek Sutryk

PREZES

Załączniki:
Stanowisko ZMP ws. ROP