Mieczysław Kieca, współprzewodniczący ze strony samorządowej przypomniał, ze samorządowcy przez lata domagali się stworzenia bardziej przejrzystego, przewidywalnego i systemowego modelu finansowania. Pierwszym krokiem w jego stronę miała być nowa ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, którą w sierpniu 2024 roku strona samorządowa zaakceptowała, jednak pod pewnymi warunkami.

Wskazała szereg obszarów wymagających dalszych prac, w szczególności konieczność:

• opracowania nowego systemu finansowania zadań oświatowych, ponieważ potrzeby oświatowe pozostają niedoszacowane, a obecny sposób ich określania nie odzwierciedla rzeczywistych kosztów ponoszonych przez JST;

• pilnego wypracowania nowych standardów finansowania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, uwzględniających faktyczne koszty ich realizacji;

• uwzględniania pełnych danych dotyczących wszystkich szkół i przedszkoli, niezależnie od organu prowadzącego;

• podjęcia prac nad determinantami lepiej odzwierciedlającymi rzeczywiste potrzeby finansowe samorządów;

• zagwarantowania miastom na prawach powiatu dochodów adekwatnych do zakresu realizowanych przez nie zadań gminnych i powiatowych;

• ujednolicenia sposobu ustalania wskaźnika zamożności dla wszystkich kategorii JST;

• weryfikacji mechanizmów związanych z potrzebami klimatycznymi;

• wypracowania trwałych rozwiązań dotyczących finansowania pieczy zastępczej, pomocy społecznej oraz domów pomocy społecznej.

Tymczasem Ministerstwo Finansów - mimo wielokrotnych próśb o jak najszybsze rozpoczęcie prac nad udoskonalaniem przyjętych zapisów - przekazało 75-stronicowy materiał z ewaluacji ustawy o dochodach JST dopiero w trakcie Komisji Wspólnej 24 czerwca br. Dlatego samorządowcy zdecydowali, że nie będą się odnosili na bieżąco do informacji, których wcześniej nie znali i nie mogli porównać z własnymi wyliczeniami. I choć wiceminister finansów, Hanna Majszczyk zapewniała, że sytuacja JST poprawiła się dzięki wprowadzeniu reformy, a globalnie JST zyskały w latach 2025–2026 aż 53,3 mld zł w porównaniu z dochodami, jakie uzyskałyby w poprzednim systemie, to przedstawiciele miast podkreślali, że globalne spojrzenie na system nie pokazuje ogromnych różnic finansowych między poszczególnymi JST (niektóre tracą, a inne zyskują nawet 25% rok do roku). Chcą też, by dochody JST rosły rocznie przynajmniej o wskaźnik inflacji.

Dialog oparty na danych, analizach i współpracy

Jak podkreślił prezydent Mieczysław Kieca, stronie samorządowej zależy nam przede wszystkim na dialogu opartym na danych, analizach i wspólnym poszukiwaniu rozwiązań. 

Podkreślił, że wśród samorządowców narasta poczucie rozgoryczenia. 

- Wynika ono z faktu, że wiele problemów, które dziś identyfikujemy, było sygnalizowanych już na etapie uzgadniania ustawy. Wskazywaliśmy obszary ryzyka, apelowaliśmy o dalsze wspólne prace i deklarowaliśmy gotowość do wypracowania rozwiązań jeszcze przed wejściem nowych przepisów w życie - powiedział współprzewodniczący Kieca. Podkreślił, że strona samorządowa nadal chce współpracy. A ponieważ wspólne wypracowanie rozwiązań i ich wprowadzanie życie będzie wymagało nie tylko uzgodnień eksperckich, ale również decyzji politycznych:

- Dlatego za naturalny i niezbędny kolejny krok uznajemy spotkanie z Panem Ministrem Finansów Andrzejem Domańskim, współsygnatariuszem porozumień zawartych ze stroną samorządową w sierpniu 2024 roku - dodał prezydent.

Strona samorządowa chce pracować szczególnie nad następującymi obszarami:

 – wysokością udziałów JST w dochodach podatkowych, w tym również dochodach z podatku ryczałtowego.

 – sposobem ustalania dochodów z PIT i CIT na rok budżetowy, w szczególności mechanizmami waloryzacji opartymi na danych historycznych.

 – zasadami ustalania potrzeb finansowych, zwłaszcza potrzeb oświatowych i ekologicznych.

 – funkcjonowaniem systemu wyrównawczego, w tym rolą determinant i sposobem ustalania przeliczeniowej liczby mieszkańców.

 – zasadami podziału rezerw w trakcie roku budżetowego.

Przez najbliższy tydzień organizacje samorządowe będą zapoznawały się z raportem z ewaluacji ustawy o dochodach JST, przekazanym przez resort finansów. Początek debaty nad potrzebnymi zmianami systemu finansowego nastąpi na posiedzeniu Komisji Wspólnej zaplanowanym na 1 lipca br.

Wręczenie Odznak Honorowych

Komisja Wspólna rozpoczęła się wręczeniem Odznak Honorowych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji osobom zasłużonym dla samorządu terytorialnego. Ze Związku Miast Polskich zostały uhonorowane 3 osoby: Edward Maniura burmistrz Lublińca, Andrzej Pietrasik burmistrz Płońska oraz Joanna Nowaczyk zastępca dyrektora Biura ZMP.

Kolejna grupa zasłużonych zostanie odznaczona na posiedzeniu KWRiST 1 lipca br.

Fot. MSWiA