Gościem spotkania był mec. Maciej Kiełbus, który przedstawił członkom komisji informacje dotyczące aktualnych prac legislacyjnych związanych z gospodarką odpadami, w szczególności rozszerzoną odpowiedzialnością producenta (ROP) oraz nowelizacją ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Poinformował o spotkaniu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, podczas którego potwierdzono, że prace nad projektem ustawy o ROP są kontynuowane. Zgodnie z deklaracjami przedstawicieli rządu nowa wersja projektu ma zostać opublikowana do połowy marca, następnie trafić do Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, a do połowy kwietnia do Sejmu. Zakłada się, że proces legislacyjny może przebiegać stosunkowo szybko. System ma opierać się na Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska jako operatorze.

Mecenas poinformował również o planach obniżenia poziomów recyklingu z 55% do 50% od 2025 roku. Zmiana ta ma zostać wprowadzona w ramach przepisów dotyczących ROP. Rozważane jest także wprowadzenie przepisów przejściowych umożliwiających umorzenie kar dla gmin, które nie osiągnęły dotychczas wymaganych poziomów recyklingu.

W dalszej części wystąpienia mecenas Kiełbus omówił przebieg prac nad nowelizacją ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Poinformował, że odbyły się trzy spotkania robocze z przedstawicielami ministerstwa, a do projektu zgłoszono około 1500 uwag. W wyniku prowadzonych rozmów ministerstwo zaczęło uwzględniać część postulatów zgłaszanych przez samorządy, a nowa wersja projektu ma być w wielu aspektach korzystniejsza dla gmin.

Przekazał również, że ministerstwo odstąpiło od pomysłu wprowadzenia ulg w opłatach za gospodarowanie odpadami dla osób starszych, niepełnosprawnych oraz znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, uznając, że tego typu wsparcie powinno być realizowane w ramach systemu pomocy społecznej. Trwają natomiast rozmowy dotyczące ewentualnych rozwiązań dla małych zakładów rzemieślniczych.

Mecenas poinformował także, że ministerstwo zrezygnowało z obowiązku zwiększania liczby stacjonarnych punktów selektywnej zbiórki odpadów (PSZOK). Zamiast tego gminy będą zobowiązane do zapewnienia co najmniej raz na pół roku dodatkowego sposobu odbioru wybranych odpadów problemowych, takich jak przeterminowane leki, chemikalia, baterie, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i odpady wielkogabarytowe, opony czy tekstylia.

Podczas prezentacji poruszono również kwestie przyjmowania w PSZOK odpadów pochodzących z działalności gospodarczej, które mogłoby odbywać się za dodatkową opłatą. Wskazano także na trwające rozmowy dotyczące dostępu gmin do różnych baz danych, które umożliwiłyby skuteczniejszą weryfikację deklaracji dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami. W tym zakresie nadal istnieją rozbieżności pomiędzy stanowiskiem samorządów a propozycjami ministerstwa.

Mecenas Kiełbus odniósł się również do kwestii metod naliczania opłat za gospodarowanie odpadami. Ministerstwo rozważa dopuszczenie metody ilościowej, opartej na rzeczywistej ilości wytwarzanych odpadów, jednak wielu przedstawicieli samorządów zgłasza w tej sprawie zastrzeżenia. Przekazał także informacje dotyczące utrzymania systemu decyzji administracyjnych w przypadku naruszenia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów oraz możliwości prowadzenia kontroli przez pracowników gminy i strażników gminnych.

Na zakończenie mecenas Kiełbus poinformował, że nie jest jeszcze znany dokładny harmonogram dalszych prac legislacyjnych. Kolejne spotkanie w tej sprawie zaplanowano na 16 marca. Wskazał również, że ostateczny kształt projektu ustawy będzie jeszcze przedmiotem prac na etapie Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz w parlamencie, a w trakcie tych prac należy spodziewać się aktywnego udziału różnych środowisk zainteresowanych kształtem nowych przepisów.

Druga część spotkania poświęcona była planom prac Komisji na następne miesiące. Ustalono, że kolejne posiedzenia mają odbyć się stacjonarnie: w maju w Krakowie i we wrześniu w Słupsku.

Aneta Kręc