To było polityczne wydarzenie sezonu: 16 września Przewodnicząca Komisji Europejskiej, Ursula von der Leyen wygłosiła swoje pierwsze orędzie o stanie Unii Europejskiej.

Zrobiła to w niezwykle trudnym dla Unii czasie, w momencie nowej fali zachorowań na COVID-19 i bezprecedensowego spowolnienia gospodarczego.

Dzięki pożyczkom i dotacjom o wartości 750 miliardów euro Plan odbudowy dla Europy stanowi historyczny akt solidarności dla naszego kontynentu i punkt zwrotny dla naszej Unii. Powiedzmy sobie jasno: bez tej nowej gratyfikacji finansowej nie będziemy w stanie przezwyciężyć kryzysu o kolosalnych rozmiarach, takiego jak obecny. Ale musimy myśleć długofalowo: UE to nie tylko pieniądze, a plan odbudowy nie powinien być postrzegany jedynie jako ciąg cyfr.

Aby zasilić plan odbudowy, my, burmistrzowie, lokalni i regionalni przywódcy z całej Europy, wzywamy do silnego i efektywnego partnerstwa na wszystkich szczeblach władzy, nie tylko w celu wyjścia z kryzysu, ale także po to, aby położyć podwaliny pod odporną na przeciwności i zrównoważoną Europę.

Musimy unikać powtarzania błędów z pierwszych tygodni kryzysu. Zbyt wiele z początkowych działań podjęto na szczeblach krajowych, bez koordynacji na szczeblu europejskim i często pomijano kluczową rolę, jaką nasze samorządy lokalne i regionalne odgrywały w swoich społecznościach. Możliwe i konieczne jest poprawienie koordynacji działań pomiędzy różnymi poziomami zarządzania.

Miasta i regiony stały na pierwszej linii w walce z kryzysem ... i ucierpiały
Miasta i regiony zapewniły podstawowe usługi w zakresie opieki społecznej, gospodarowania odpadami, warunków sanitarnych, mobilności i opieki zdrowotnej, starając się jednocześnie ograniczyć ryzyko dalszych infekcji.

Prognozowana recesja w europejskiej gospodarce wyniesie w 2020 r. ponad 8%. Odczują to poważnie pracownicy i przedsiębiorcy w sektorze handlu detalicznego, kultury czy hotelarstwa. Gminy i regiony cierpią też z powodu ogromnych strat w dochodach - szacowanych w miliardach, a w niektórych krajach nawet do 20% z podatków lokalnych - co zagraża ich zdolności do świadczenia usług publicznych. Sytuacja jest krytyczna dla nas wszystkich! 

Nasze miasta i regiony dowiodły już, że potrafią skutecznie walczyć z pandemią i chronić obywateli. W wielu krajach zarządzanie w sytuacji pandemii jest ukierunkowane na konkretny cel, ponieważ jak wiadomo, środki dostosowane do potrzeb są najbardziej efektywne. Dlatego my jako burmistrzowie i liderzy regionalni, nie zaakceptujemy sprowadzenia nas do roli zwykłych wykonawców europejskiej i krajowej polityki publicznej bez możliwości wyrażenia naszej opinii. Chcemy i musimy mieć wpływ na zmiany.

Aby było to możliwe, potrzebujemy zmiany paradygmatu rządzenia w Europie. My, jako liderzy reprezentujący wszystkie gminy i regiony w Europie, wzywamy unijnych i krajowych przywódców do współpracy z nami i zmobilizowania całej naszej energii do budowania nowego modelu rozwoju. Tego oczekują nasi obywatele.

Miasta i regiony muszą współuczestniczyć w odbudowie Europy

COVID-19 to znak ostrzegawczy od natury: nie wolno nam polegać na modelu gospodarczym, który nie jest w harmonii ze środowiskiem. Europejski Zielony Ład powinien być motorem ożywienia, który przekształca naszą gospodarkę, czyniąc ją bardziej zrównoważoną, solidarną i odporną na przyszłe wstrząsy. Miasta przecierają już ten szlak. W czasie kryzysu zbudowano kilometry ścieżek rowerowych, przekształcono ulice, aby zrobić miejsce dla ścieżek spacerowych, a w sporej liczbie centrów miast ograniczono ruch kołowy.

Ponieważ państwa członkowskie opracowują własne krajowe plany odbudowy, musimy mieć pewność, że lokalni i regionalni liderzy będą w pełni zaangażowani w ich opracowanie i wdrażanie. To jedyny sposób by zagwarantować, że plany te rzeczywiście zapewnią dobrobyt naszym obywatelom.

Milion polityków szczebla lokalnego i regionalnego w całej Europie gwarantuje dostarczanie podstawowych usług swoim obywatelom i społecznościom. Któż będzie lepiej wiedzieć, czy środki finansowe z Unii Europejskiej trafią rzeczywiście do sektorów, które tego wsparcia naprawdę potrzebują?

Aby być skutecznym, musimy być wyposażeni w odpowiednie środki. W ostatnich latach miasta i regiony stają przed coraz większymi wyzwaniami, ale w ślad za tym nie idzie zwiększone finansowanie. Dlatego Komisja Europejska powinna zapewnić bezpośredni i uproszczony dostęp do funduszy europejskich oraz wpłynąć na zwiększenie elastyczności pomocy ze środków krajowych na wsparcie lokalnych przedsiębiorstw.

W szerszej i długoterminowej perspektywie wzywamy Komisję do nawiązania z nami stałego dialogu za pośrednictwem reprezentującej nas organizacji, Rady Gmin i Regionów Europy.

To jest decydujący moment dla Europy

Konferencja w sprawie przyszłości Europy, której trwanie zostało zaplanowane aż do lata 2020 roku, to kolejna okazja, której nie można przegapić, aby zacieśnić współpracę z samorządami lokalnymi i regionalnymi.

Konferencja ta stanowi historyczną okazję dla UE do konsultacji i zaangażowania na wszystkich szczeblach zarządzania. Przywódcy europejscy i krajowi muszą rozwijać stały dialog z nami, a za naszym pośrednictwem z obywatelami.

Plan odbudowy dla Europy to ogromny potencjał nie tylko dla ożywienia naszej gospodarki, ale także dla zmiany naszego sposobu działania. Współpracując z miastami i regionami oraz wzmacniając ich pozycję, nasza Unia wyjdzie z tego kryzysu silniejsza i będzie w stanie lepiej stawić czoła kryzysowi wywołanemu przez COVID, zagrożeniom klimatycznym i innym przyszłym wyzwaniom. Nie ma czasu do stracenia!

Prezydent Rady Gmin i Regionów Europy (CEMR)
Stefano Bonaccini, Prezydent regionu Emilia-Romania


Prezydenci wykonawczy CEMR:
Aleksandra Maria Dulkiewicz, Prezydent Gdańska
Jan Van Zanen, Burmistrz Hagi
Yordanka Fandakova, Burmistrz Sofii


Sekretarz Generalny CEMR
Frédéric Vallier