Gmina Orzesze to jedno z piękniejszych miejsc w regionie. Leży na południowej krawędzi Wyżyny Śląskiej, na terenach opadających ze wzniesienia – Góry św. Wawrzyńca – w kierunku doliny cieszyńsko-raciborskiej. Tu ma swe źródło rzeka Bierawka, prawy dopływ Odry, oraz Gostynka – lewobrzeżny dopływ Wisły. Gmina otoczona jest lasami, z panoramą w kierunku południowym na Beskid Śląski i Bramę Morawską.
Od północy Orzesze graniczy z gminą Ornontowice i miastem Mikołów, od wschodu z miastem Łaziska Górne i gminami Wyry oraz Kobiór, od południa z miastem Żory i gminą Suszec, od zachodu zaś z gminą Czerwionka-Leszczyny. Łącznie na obszarze gminy mieszka ponad 20 tys. osób.
Orzesze to specyficzne miejsce. Łączy bowiem w sobie typowo miejski charakter centrum z obszarami rolniczymi sołectw o dużych walorach przyrodniczych i rekreacyjnych. Z jednej strony potencjał gospodarczy i spore rezerwy inwestycyjne, z drugiej – przyjazne dla człowieka środowisko. Najwyższym wzniesieniem jest Góra św. Wawrzyńca (357,2 m n.p.m.), na której znajduje się krajobrazowy park miejski. W pogodne dni ze wzgórza można podziwiać panoramę Beskidów. Cała uroda i piękno Orzesza polega na jego rozległości i różnorodności, bo obok malowniczych wzgórz porośniętych lasami świerkowymi i bukowymi, rozciągają się tereny równinne: duży kompleks leśny będący przedłużeniem lasów pszczyńskich. Tereny leśne stanowią ok. 52 procent powierzchni gminy. Obecnie na terenie Orzesza znajdują się dwa pomniki przyrody – dąb szypułkowy w Zawiści i wiąz górski przy ulicy św. Wawrzyńca.
Stawy i wody płynące stanowią 0,2 % powierzchni miasta. Sąsiedztwo lasów i wody stwarza idealne warunki do uprawiania różnych form turystyki i daje możliwość aktywnego wypoczynku.
Pierwszą wzmiankę historyczną o wiosce znaleźć można w dokumentach z czasów Heleny, księżnej raciborskiej (XV w.), w których wymienia się wieś rycerską Orzesze. Najstarszą budowlą w Orzeszu jest kościółek na Górce św. Wawrzyńca. W czasach reformacji zaniedbany i zdewastowany, stał się według opowiadań siedzibą miejscowych rozbójników.
W 1719 r. na terenie gminy zbudowano pierwszą hutę. W rejestrach z końca XIX w. wymienia się w Orzeszu łącznie 4 huty. W XIX w. działało na tym obszarze równocześnie kilkanaście kopalń, które później połączono tworząc kopalnię „Fryderyk-Orzesze”. Do dziś zachowały się niektóre zabudowania oraz hałdy i zapadliska. W Orzeszu działało także kilka kamieniołomów.

Prawa miejskie Orzesze otrzymało 18 lipca 1962 r., jednocześnie uzyskało również prawo do posługiwania się herbem. Obecny herb został zatwierdzony Uchwałą Rady Miejskiej 24 stycznia 1992 r., jest to krzew orzecha laskowego z kwiatostanami męskimi.
Od tego roku wyjątkowym znakiem rozpoznawczym Orzesza – tak jak wrocławskie krasnale czy katowickie beboki – są wiewiórki. Orzescy przedsiębiorcy nabywają figurki wiewiórek. Każda z nich może mieć indywidualny motyw, dopasowany do branży, historii lub charakteru firmy. Figurki stają przed lokalami, instytucjami i firmami, tworząc unikalny miejski szlak. Docelowo powstanie specjalna mapa Orzesza, na której zaznaczone zostaną wszystkie wiewiórki – zachęcając mieszkańców i turystów do spacerów, odkrywania miasta i lokalnego biznesu. Pierwsza orzeska wiewiórka stanęła w te wakacje przed budynkiem Urzędu Miejskiego.