Z danych zaprezentowanych przez Unię Metropolii Polskich za 2024 rok wynika, że w okresie tym powstaje średnio 19% rocznej ilości odpadów na nekropoliach.

Cmentarze, choć kojarzone z pamięcią o bliskich, ciszą i zadumą, generują ogromne ilości odpadów, z których większość nie nadaje się do recyklingu. Znicze z mieszanych tworzyw (szkło, plastik, metal), sztuczne kwiaty z barwionych polimerów, dekoracje z klejonych materiałów, folie, opakowania i wstążki trafiają do strumienia odpadów zmieszanych, a ich ekologiczne przetworzenie lub utylizacja są często niemożliwe.

Problem pogłębia brak infrastruktury – na wielu cmentarzach nie ma osobnych pojemników na szkło, plastik czy bioodpady mimo, że zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zarządzający cmentarzem zobowiązany jest do selektywnego zbierania odpadów powstających na terenie cmentarza, w sposób określony w rozporządzeniu w sprawie selektywnego zbierania odpadów. W praktyce w wielu miejscowościach wszystkie śmieci trafiają do jednego kontenera, co uniemożliwia skuteczną segregację. Dodatkowo problemem jest wrzucanie do pojemników do segregacji, odpadów zanieczyszczonych, np. jednorazowych zniczy zabrudzonych woskiem.

Osobnym problemem jest rosnąca ostatnio ilość elektrośmieci, a więc również zużytych zniczy elektronicznych (w tym zniczy led) oraz zniczy solarnych. Wymagają one szczególnego postępowania – zgodnie z art. 34 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym – zakazane jest ich umieszczanie łącznie z innymi odpadami, czyli – nie mogą być one wrzucane do „zwykłych” koszy na śmieci, razem z innymi (np. zmieszanymi) odpadami. Substancje, które zawierają stanowią zagrożenie dla środowiska, a dodatkowo nieprawidłowo składowane baterie mogą zwiększać ryzyko pożarów. Dlatego trzeba udać się z nimi do PSZOK-u lub wyrzucić je do specjalnie wyznaczonego w tym celu pojemnika na odpady elektroniczne.

Zgodnie z art. 95 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym – umieszczenie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, a więc również zużytych zniczy led czy solarnych łącznie z innymi odpadami – stanowi wykroczenie, za które można zostać ukaranym kara grzywny w wysokości nawet 5 tys. zł.

Odpowiedzią na rosnącą popularność elektrycznych zniczy, zniczy led i solarnych, które w ostatnich latach w coraz większej ilości pojawiają się na polskich grobach, są czerwone pojemniki na śmieci, które od jakiegoś czasu są już widoczne na kolejnych cmentarzach w Polsce.

Coraz więcej samorządów i organizacji ekologicznych apeluje również o zmianę nawyków i bardziej świadome podejście do pamięci o zmarłych. Proponowane rozwiązania to m.in.:

• znicze wielokrotnego użytku – zamiast kupować nowe jednorazowe, warto korzystać z wielorazowych,
• naturalne dekoracje – gałązki, cięte kwiaty, kamienie zamiast plastiku,
• ograniczenie ilości ozdób – pamięć nie musi być wyrażana przez ilość,
• segregacja na cmentarzach – osobne pojemniki i edukacja odwiedzających.

Zachęcamy, aby te najbliższe Święta stały się początkiem zmian w naszych codziennych nawykach. Każdy z nas może uczcić pamięć zmarłych, jednocześnie dbając o środowisko, które pozostawimy przyszłym pokoleniom.

Pamiętajmy – dla naszych bliskich liczy się nasza pamięć, a nie ilość przedmiotów pozostawionych na grobie.