Kongres jako jedno z ciał doradczych Rady Europy, który skupia samorządowców, przygotowuje obecnie raport na temat zmian politycznych w krajach europejskich w zakresie wolności wypowiedzi i wolności zgromadzeń osób LGBTI. Zostanie on zaprezentowany podczas sesji plenarnej Kongresu w Strasburgu w październiku 2026 r.

W ramach prac nad raportem przedstawiciele Kongresu przeprowadzili wywiady z przedstawicielami władz samorządowych, a także organizacji społecznych i Rzecznika Praw Obywatelskich.

W spotkaniu z przedstawicielami Kongresu Władz Lokalnych Rady Europy (CLRAE), które odbyło się 27 stycznia br. w warszawskim biurze Związku Miast Polskich, uczestniczyła Alina Szeptycka, pełnomocniczka Prezydenta Wrocławia ds. Równego Traktowania, Dyrektorka Biura ds. Równego Traktowania UM Wrocławia, działająca w Komisji Praw Człowieka i Równego Traktowania ZMP. Mówiła o zmianie atmosfery wokół tematu LGBTI po zmianie rządu w 2023 roku, choć zaznaczyła, że przez ostatnie 2 lata nie zmieniły się zapisy prawne. Przekonywała, że konieczne jest ciągłe i wielowątkowe działanie, sieciowanie niewielkich organizacji, realizacja szkoleń i warsztatów, tworzenie standardów. Duże znaczenie ma wsparcie tych środowisk przez władze lokalne, finansowanie z pieniędzy publicznych czy współpraca z jednostkami typu ośrodki pomocy społecznej, instytucje kultury, biblioteki.

O ograniczonej roli miast w zakresie zmiany sytuacji środowisk LGBTI mówił Andrzej Porawski, dyrektor Biura ZMP. Podkreślił, że np. nie mają one wpływu na wprowadzenie rozwiązań prawnych. Również środowiska samorządowe liczyły na szybkie wprowadzenie pewnych korzystnych dla lokalnych społeczności przepisów, co się nie udało. Często się zdarza, że konflikty dotyczące spraw światopoglądowych są nagłaśniane i wykorzystywane przez polityków, a władze lokalne mają na to niewielki wpływ. Mogą natomiast w ramach swoich kompetencji wzmacniać społeczeństwo obywatelskie, edukować, organizować programy wspierania organizacji pozarządowych czy przydzielać granty.

Związek Miast Polskich w ramach swojej działalności organizuje wymianę doświadczeń miast, jednak w żaden sposób nie narzuca im rozwiązań. Szeroko pojęte prawa człowieka są ważnym tematem dla miast, a Komisja Praw Człowieka i Równego Traktowania jest jedną z najaktywniejszych.