Debata redakcyjna poświęcona reformie ROP w Polsce oraz projektowi UC100, który ma zrewolucjonizować finansowanie gospodarki odpadami odbyła się w siedzibie firmy Abrys w Poznaniu.

Punktem wyjścia dla dyskusji była krytyczna sytuacja finansowa polskich samorządów w obszarze gospodarki odpadami. Dane za 2025 rok pokazują, że koszty lokalnych systemów osiągnęły poziom niemal 15,5 mld zł, podczas gdy wpływy z opłat od mieszkańców wyniosły jedynie 14,03 mld zł. Oznacza to, że gminy musiały pokryć z własnych dochodów deficyt w wysokości około 1,46 mld zł. Tak duża dysproporcja sprawia, że reforma ROP nie jest już tylko opcją, ale koniecznością, aby zapewnić stabilność finansową systemów komunalnych.

Fundamenty „Sprawiedliwego ROP”

Główną tezą spotkania było przekonanie, że sprawiedliwy system ROP musi przenosić koszty zagospodarowania odpadów opakowaniowych na podmioty odpowiedzialne za ich wprowadzanie na rynek. Eksperci podkreślają, że kluczowe jest zapewnienie pełnej przejrzystości przepływów pieniężnych oraz stworzenie mierzalnych wskaźników rezultatów środowiskowych. Jednocześnie uczestnicy debaty analizowali ryzyka wskazywane przez przedsiębiorców, takie jak nadmierna centralizacja systemu czy niewystarczające powiązanie opłat z rzeczywistymi efektami ekologicznymi.

Kto zapłaci za odpady i jak podzielić środki?

Istotna część debaty poświęcona była katalogowi kosztów, które powinny być finansowane w ramach ROP, w tym wydatkom na infrastrukturę, edukację oraz kontrolę selektywnej zbiórki. Równie ważnym tematem jest algorytm podziału środków pomiędzy samorządy. System musi uwzględniać specyficzne różnice wynikające z masy i struktury odpadów, gęstości zabudowy czy odległości od instalacji. Pod uwagę brane są potrzeby:

• metropolii i miast średniej wielkości,
• gmin wiejskich oraz regionów turystycznych, gdzie występuje duża sezonowość.

Ekomodulacja i system kaucyjny

Debata dotykała również roli ROP jako narzędzia stymulującego ekoprojektowanie. Mechanizm ekomodulacji ma premiować opakowania łatwe w recyklingu oraz te wielokrotnego użytku, jednocześnie ograniczając wprowadzanie na rynek frakcji trudnych do zagospodarowania. Uczestnicy rozmwiali także o relacji ROP z systemem kaucyjnym, wskazując na ryzyko utraty najbardziej wartościowych surowców z „żółtego pojemnika”, co może wpłynąć na koszty zagospodarowania pozostałego strumienia odpadów w gminach. Niezbędna jest zatem sprawna wymiana danych pomiędzy oboma systemami oraz precyzyjny podział odpowiedzialności za osiąganie wymaganych poziomów recyklingu.

W spotkaniu wzięło udział szerokie grono ekspertów reprezentujących stronę samorządową, biznesową oraz legislacyjną. W dyskusji uczestniczyli m.in. przedstawiciele organizacji samorządowych. ZMP reprezentował Ryszard Grobelny – Dyrektor Biura Związku Miast Polskich.

Więcej informacji