Kolejny rok niepewności, nieoczekiwanych zmian, nowych wyzwań i trudnych finansów za nami.

W staraniach o dobre prawo braliśmy aktywny udział w procesach legislacyjnych na szczeblu krajo­wym (Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego, komisje parlamentarne). Przyniósł on bar­dzo liczne zmiany w wielu ustawach, rozporządzeniach i programach, które na co dzień wpły­wają na pracę urzędów miast. Niestety – wbrew przedwyborczym obietnicom – nie znalazły zrozu­mienia rzą­du ani parlamentu postulaty syste­mowe, dotyczące odwrócenia skutków centralizacji z lat 2017-2023.

Wyrażone w 2024 roku poparcie dla założeń zmian w systemie finansów samorządowych doprowa­dziło do uchwalenia nowej ustawy, jednak na etapie dyskusji o rozwiązaniach szczegó­łowych zgłaszaliś­my liczne wątpliwości, które przynajmniej częściowo potwierdziła praktyka, a zwłaszcza dane resorto­we na rok 2026. Dlatego w br. musimy skoncentrować się na przewidzianej w ustawie ocenie jej funk­cjo­no­wa­nia, dając mocne argumenty do uzasadnienia oczekiwanych przez miasta i ekspertów zmian.

Innym priorytetem jest obecnie praca nad ustawą „miejską” oraz miejscem miast w nowej Strategii Rozwoju Kraju, a także nad założeniami nowej perspektywy finansowej w programach Unii Europejskiej.

Tradycyjnie realizowaliśmy projekty dla miast we współpracy Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej i instytucjami unijnymi. W ro­ku 2025 największym był Polsko-Szwajcarski Program Rozwoju Miast – z dotacjami inwestycyjnymi dla miast średnich, gdzie ZMP na wszystkich etapach projektu prowadzi działania doradczo-edukacyjne. 119 miast przygotowało zintegrowane i kompleksowe propozycje programów rozwoju lokalnego. MFiPR wybrało 19 (+5 rezerwowych) projektów miast do dofinansowania.

Wynegocjowaliśmy zakres udziału ZMP w kolejnej 4. perspektywie Funduszy Norweskich. Od II kwartału 2026 będziemy realizować projekt predefiniowany, wspomagający miasta średnie w przygo­to­waniu dobrych wniosków aplikacyjnych, oraz w pozyskaniu i pogłębieniu wiedzy o doświadczeniach zarządzania w obszarach merytorycznych objętych programem. Następnie będziemy wspierać miasta w realizacji tych inwestycji i działań z zakresu rozwoju instytucjonalnego. Będą to również zintegro­wane wewnętrznie i zgodne z przyjętymi strategiami propozycje programów rozwoju lokalnego i sub­regional­nego. Nabór na ten konkurs ogłosi (i rozstrzygnie) MFiPR w trakcie roku 2026. Ponadto na początku 2025 zakończyliśmy projekt promujący współpracę bilateralną miast polskich i norweskich.

Dużą popularnością cieszył się w 2025 r. program szkoleniowy z zakresu transformacji energetycznej, na realizację którego uzyskaliśmy środki z KPO. Szukamy obecnie finansowania na kontynuację tych dzia­łań. Prowa­dzimy krajowe punkty kontaktowe programów unijnych URBACT oraz EUI. Wspólnie z Mazow­szem wdrażamy regionalną edycję programu CWD, wspierając doradczo 6 miast. Kontynuujemy też, wraz z Ośrodkiem Rozwoju Edukacji (MEN) projekt z zakresu cyfryzacji i cyberbezpieczeństwa w oświacie.

Niesłabnącym powodzeniem cieszą się różne formy wymiany doświadczeń w zarządzaniu miasta­mi. Obok działań projektowych rekordowa liczba przedstawicieli miast uczestniczy w pracach naszych komi­sji, a także w wielu wydarzeniach, które organizujemy lub współorganizujemy wraz z innymi part­nerami, w tym zagranicznymi. Część z nich odbywa się online, w formie konferencji informacyjnych lub konsulta­cyjnych, webinarów. Przeprowadzamy również ankiety na bieżące tematy, wymagające interwencji (ceny energii, program OLiOC) lub dotyczące nowych wyzwań (np. wykorzystanie AI).

Nasi eksperci analizują bazy danych, którymi dysponujemy, zwłaszcza dotyczące finansów miast, w tym oświaty, czy zmian demograficznych i ich wpływu na lokalne usługi publiczne.

Aktywna realizacja strategii informacyjnej zapewnia skuteczne dotarcie z wiadomościami Związku do naszych grup docelowych oraz do mediów, zarówno centralnych, jak i zwłaszcza regionalnych.

W 2025 roku przyjętych do ZMP zostało 18 nowych miast. Na końcu roku Związek liczył 390 miast.

Zapraszamy do lektury całego tekstu Sprawozdania Zarządu z działalności ZMP. Znajduje się on w załączeniu poniżej.

Załączniki:
Sprawozdanie Zarządu z działalności Związku w 2025 roku